Gebelik, doğum ve lohusalık süreci yaklaşık 10-11 aylık bir süreyi kapsar.
Bu süreçte anne adayının ve gelişmekte olan bebeğin sağlığını korumak, olası riskleri önceden tespit etmek amacıyla düzenli tıbbi izlemler yapılır.
Genel olarak şu aşamalardan oluşur:
- Gebelik Öncesi: Gebelik planlayan kadınların, mümkünse hamilelik öncesinde genel sağlık durumlarının, kronik hastalıklarının ve laboratuvar değerlerinin incelendiği aşamadır. Tıbbi gerekliliğe göre koruyucu vitamin takviyelerine bu dönemde başlanır. Genel kabul gören yaklaşım folik asit desteğidir.
- Gebelik Takipleri ve Rutin Kontroller: Gebeliğin kesinleşmesiyle başlayan ve doğum anına kadar devam eden periyodik muayenelerdir. Bu takiplerde şu tıbbi işlemler uygulanır:
- Ultrasonografi İncelemeleri: Bebeğin kalp atışları, gelişimi, plasentanın (bebeğin eşi) durumu ve amniyon sıvısının miktarı düzenli olarak değerlendirilir.
- Tarama ve Tanı Testleri: Gebeliğin belirli haftalarında bebekteki olası yapısal veya genetik durumları değerlendirmek amacıyla ikili tarama testi, fetal DNA testi (NIPT), detaylı (ayrıntılı) ultrasonografi ve şeker yükleme testi gibi prosedürler uygulanır.
- Anne ve Bebek Sağlığının İzlemi: Her kontrolde anne adayının kan basıncı (tansiyon), kilo artışı ve belli aralıklarla rutin kan/idrar değerleri takip edilir. Bebeğin doğuma yakın zamanda NST takipleri.
- Doğum: Gebeliğin tamamlanma durumuna, anne ve bebeğin tıbbi endikasyonlarına göre belirlenen doğum yöntemleri genel olarak ikiye ayrılır:
- Vajinal Doğum (Normal Doğum): Doğum sancılarının kendiliğinden başlaması veya tıbbi gerekçeyle tetiklenmesiyle, bebeğin doğum kanalından geçerek dünyaya gelmesi sürecidir. Tıbbi duruma göre ve günümüzde sıklıkla ağrı kontrolü amacıyla epidural analjezi uygulanabilir.
- Sezaryen Doğum: Vajinal doğumun tıbbi olarak riskli görüldüğü durumlarda, cerrahi bir operasyonla karın ve rahim duvarına yapılan kesi aracılığıyla bebeğin doğurtulması işlemidir. Epidural, spinal veya genel anestezi altında gerçekleştirilir.
- Doğum Sonrası (Lohusalık): Doğumu takip eden ilk 6 haftalık (42 gün) süreci kapsar. Bu dönemde annenin üreme organlarının gebelik öncesi durumuna dönmesi izlenir, emzirme süreci takip edilir ve hem fiziksel hem de hormonal değişimlerin takibi amacıyla rutin kontroller yapılır.