Ürojinekoloji; kadın üreme organları ile idrar yollarını bir arada tutan, destekleyen leğen kemiği tabanındaki (pelvik taban) kas, bağ ve doku yapılarının işlev bozukluklarını inceleyen jinekoloji alt dalıdır. Gebelik, doğum, yaş alma, genetik yatkınlık veya kronik öksürük/kabızlık gibi karın içi basıncı artıran durumlar bu yapıların zayıflamasına yol açabilir. Ürojinekolojik değerlendirme kapsamında incelenen temel durumlar ve uygulanan genel yaklaşımlar şunlardır:
- İdrar Kaçırma (Üriner İnkontinans): Kadınlarda farklı mekanizmalarla ortaya çıkan idrar kontrol sorunlarıdır:
- Stres İnkontinans: Öksürme, hapşırma, gülme, ağır kaldırma veya egzersiz gibi karın içi basıncının arttığı fiziksel aktiviteler sırasında istemsiz idrar kaçırma durumudur. Genellikle pelvik taban kaslarının zayıflamasından kaynaklanır.
- Sıkışma Tipi İnkontinans (Aşırı Aktif Mesane): Güçlü ve ani bir idrar yapma hissiyle birlikte, tuvalete yetişemeden idrar kaçırma durumudur. Mesane kaslarının istemsiz kasılmasından ileri gelir.
- Mikst (Karışık) İnkontinans: Hem stres hem de sıkışma tipi idrar kaçırma durumlarının aynı hastada birlikte görülmesidir.
- Pelvik Organ Sarkması (Prolapsus): Rahim, mesane (idrar torbası) veya kalın bağırsağın son kısmının, pelvik taban desteğinin azalması nedeniyle vajina girişine doğru yer değiştirmesi veya vajina dışına sarkması durumudur. Sarkan organa göre şu şekilde isimlendirilir:
- Sistosel: İdrar torbasının vajina ön duvarından sarkması.
- Rektosel: Kalın bağırsağın vajina arka duvarından sarkması.
- Uterin Prolapsus: Rahmin aşağıya doğru yer değiştirmesi.
Uygulanan Genel Tedavi Yaklaşımları
Ürojinekolojik rahatsızlıklarda tıbbi süreçler; semptomların şiddetine, hastanın yaşına ve genel sağlık durumuna göre belirlenir. Yöntemler cerrahi dışı ve cerrahi olmak üzere ikiye ayrılır:
- Cerrahi Olmayan (Konservatif) Yöntemler:
- Pelvik Taban Kas Egzersizleri (Kegel): Hafif düzeydeki sarkma ve idrar kaçırma durumlarında pelvik taban kaslarını güçlendirmek amacıyla uygulanan egzersiz programlarıdır.
- İlaç Tedavileri: Özellikle mesane kaslarının aşırı aktifliğine bağlı sıkışma tipi idrar kaçırmalarda, mesane kasılmalarını düzenleyen ilaçlar kullanılır.
- Pesser Uygulamaları: Cerrahi müdahale yapılamayan veya tercih edilmeyen pelvik organ sarkmalarında, organları rahim içinde desteklemek amacıyla vajina içine yerleştirilen tıbbi araçlardır.
- Cerrahi Yöntemler: Konservatif yöntemlerin yetersiz kaldığı veya ileri evre rahatsızlıklarda anatominin yeniden sağlanması amacıyla cerrahi prosedürlere başvurulur:
- Askı Ameliyatları (TOT / TVT): Stres tipi idrar kaçırma tedavisinde, idrar kanalının (uretra) altına tıbbi meş (file) materyalleri yerleştirilerek destek sağlanan vajinal operasyonlardır.
- Sarkma Ameliyatları: Sarkan organların (mesane, rahim veya bağırsak) vajinal veya kapalı cerrahi (laparoskopi/robotik cerrahi) yöntemlerle tekrar anatomik konumlarına asılması ve vajina duvarlarının desteklenmesi işlemleridir.