Menopoz, yumurtalık aktivitelerinin sona ermesiyle birlikte adet döngüsünün kalıcı olarak kesilmesi durumudur.
Bir kadına menopoz tanısı konulabilmesi için, başka bir sağlık sorununa bağlı olmaksızın 12 ay boyunca hiç adet kanaması olmaması gerekir. Bu süreç, yıllara yayılan hormonal değişimleri kapsayan doğal bir biyolojik evredir.
Menopoz süreci, kendi içinde üç temel evreye ayrılır.
- Menopoz Öncesi Dönem (Premenopoz): Menopoza geçiş evresidir. Yumurtalık fonksiyonlarının azalmaya başlamasıyla birlikte adet kanamalarının düzeni değişir; kanama aralıkları uzayabilir, kısalabilir veya miktarı farklılaşabilir. Hormon dalgalanmalarına bağlı olarak sıcak basması, terleme, beyin sisi ve ruh hali değişiklikleri gibi belirtiler bu dönemde başlayabilir.
- Menopoz (Adet Kesilmesi): Son adet kanamasının üzerinden kesintisiz 12 ayın geçtiği ve yumurtlama fonksiyonunun tamamen durduğu netleşen aşamadır.
- Menopoz Sonrası Dönem (Postmenopoz): Menopoz tanısı konulduktan sonraki dönemi kapsar.
Östrojen hormonunun kalıcı olarak düşük seviyelerde seyretmesi, vücutta bazı uzun vadeli anatomik ve fizyolojik değişimleri beraberinde getirir. Menopoz dönemi, kadın vücudunda metabolik ve yapısal değişimlerin yaşandığı bir süreçtir. Bu dönemi sağlıklı geçirmek amacıyla rutin olarak uygulanan tıbbi taramalar ve yaklaşımlar şunlardır:
- Kemik Yoğunluğu Ölçümü (Kemik Dansitometrisi): Östrojen hormonunun azalması, kemik erimesi (osteoporoz) riskini artırır. Olası kemik kayıplarını ve kırık riskini belirlemek amacıyla belirli periyotlarla kemik yoğunluğu ölçümü yapılır. Kalsiyum ve D vitamini destekleri planlanır.
- Meme ve Rahim Taramaları: Yaşla birlikte artan jinekolojik riskleri kontrol altında tutmak amacıyla rutin mamografi incelemeleri, meme ultrasonografileri ve rahim ağzı tarama testleri (Smear / HPV) kesintisiz olarak devam ettirilir.
- Kardiyovasküler Sağlık Takibi: Koruyucu östrojen hormonunun azalmasıyla birlikte kadınlarda kalp ve damar hastalıkları ile kolesterol yüksekliği riski artış gösterebilir. Bu nedenle kan lipid profili ve tansiyon takipleri düzenli olarak izlenir.
- Hormon Replasman Tedavisi (HRT): Yaşam kalitesini ciddi derecede etkileyen yoğun sıcak basmaları, uyku bozuklukları veya ürogenital kuruluk durumlarında, hastanın genel sağlık durumu ve kontrendikasyonları (risk faktörleri) değerlendirilerek, hekim gözetiminde eksilen hormonu yerine koyma tedavileri planlanabilir.