Kısaca kürtaj
- Yasal sınır: İsteğe bağlı kürtaj gebeliğin 10. haftasına kadar yapılır.
- Yöntem: Ultrason eşliğinde, tek kullanımlık Karman kanülle vakum aspirasyon.
- Anestezi: Sedasyon; gerektiğinde lokal ya da genel anestezi.
- İşlem süresi: 10–15 dakika; muayenehanede toplam 1–2 saat.
- Eve dönüş: Aynı gün. Şehir dışından gelenler günübirlik gelip dönebilir.
- Kontrol: Kürtajdan sonra 20 gün içinde.
- İlk adet: Genellikle 3–6 hafta içinde.
- Cinsel ilişki: En az 2 hafta sonra.
Kürtaj nedir, nerede ve nasıl yapılmalı?
Kürtaj (küretaj), istenmeyen bir gebeliğin sonlandırılması ya da düşük sonrasında rahmin temizlenmesi için yapılan işlemdir. Kürtajın hijyenik bir ortamda, deneyimli ellerde, gizliliğin korunduğu bir yerde ve ağrısız şekilde yapılması gerekir.
Op. Dr. Uzay Yıldırım, Ankara Çukurambar’daki muayenehanesinde kürtajı ultrason eşliğinde, vakum yöntemiyle ve anestezi altında yapmaktadır.
Kürtajın yasal durumu
Kürtaj yasal mı, kaç haftaya kadar yapılır?
Evet. Türkiye’de kürtaj, 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun ile düzenlenen yasal bir haktır. Gebeliğin 10. haftasına kadar, herhangi bir tıbbi gerekçe aranmadan, kadının isteğiyle kürtaj yapılabilir.
Evli kadınlarda eş onayı gerekir mi?
Evet. Resmi nikâhlı kadınların kürtaj yaptırabilmesi için eşlerinin yazılı onayı gerekir. Aynı kural tüplerin bağlanması için de geçerlidir.
Evli olmayan kadın kürtaj olabilir mi?
Evet. 18 yaşını doldurmuş, evli olmayan kadınlar kendi istekleriyle kürtaj yaptırabilir.
18 yaşından küçükler kürtaj yaptırabilir mi?
Evet, ancak ebeveyn ya da yasal vasi onayı zorunludur ve gebeliğin 10 haftadan küçük olması gerekir. İşlem ve muayene sırasında ebeveyn ya da vasinin yanında bulunması gerekir.
18 yaş altı gebeliklerde adli süreç nasıl işler?
15 yaşını doldurmamış bir çocuğun gebeliği, rıza olup olmadığına bakılmaksızın çocuğun cinsel istismarı kapsamındadır ve adli makamlara bildirilmesi zorunludur. Burada gebeliğe yol açan ilişkinin tarihi esas alınır.
15–18 yaş arasında ise cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir durum varsa ya da genç, fiilin hukuki anlamını algılayamayacak durumdaysa yine bildirim zorunludur. Sağlık çalışanları, görevleri sırasında karşılaştıkları bu tür durumları bildirmekle yükümlüdür.
10 haftadan büyük gebeliklerde kürtaj yapılır mı?
İsteğe bağlı olarak yapılamaz. 10. haftadan sonra kürtaj yalnızca şu durumlarda mümkündür:
- Tıbbi zorunluluk: Annenin hayatı tehlikedeyse ya da bebekte yaşamla bağdaşmayan ciddi bir sorun saptanmışsa. Durum doktor raporuyla belgelenir.
- Cinsel saldırı sonucu gebelik: Yasal süreç işletilir ve gerekli raporlar alınır.
Devlet hastanelerinde kürtaj yapılıyor mu?
Yasal çerçevede devlet hastanelerinde de kürtaj yapılabilir; ancak hizmetin verilip verilmediği hastaneden hastaneye değişir. Şartlar aynıdır: isteğe bağlı kürtajda 10 hafta sınırı, evlilerde eş onayı, 18 yaş altında veli ya da vasi onayı.
Kürtaj nasıl yapılır?
Hangi yöntem ve aletler kullanılıyor?
Kürtaj, vakum aspirasyon (vakumlu kürtaj) yöntemiyle yapılır:
- Kanül: Rahme “Karman kanül” adı verilen plastik bir kanülle girilir ve gebelik dokusu “manuel vakum aspiratör” denen plastik bir şırıngayla çekilir.
- Tek kullanım: Kanüller her gebelik haftasına uygun boyda, steril ve tek kullanımlıktır; başka bir hastada kullanılmaz.
- Ölçüm: Rahim boşluğunun boyutları “histerometre” ile ölçülür.
- Ultrason: İşlem ultrason eşliğinde yapılır, bu sayede sonunda hemen kontrol edilebilir.
Kürtajda hangi anestezi uygulanır?
Kürtaj ağrılı bir işlem olduğu için anestezi altında yapılır. Kürtajda lokal, genel veya sedasyon anestezisi kullanılabilir:
- Sedasyon anestezisi: Anestezi doktoru damar yolundan ilaç verir; hasta işlem boyunca uyur ve hiçbir şey hissetmez. İşlem biter bitmez uyandırılır, en geç 10 dakika içinde kendine gelir.
- Lokal anestezi: Rahim ağzı çevresi uyuşturulur. Hasta uyanıktır ve ağrı hissetmez, ancak hafif bir baskı hissedebilir.
- Genel anestezi: Hasta tamamen uyutulur; anestezi doktoru eşliğinde uygulanır.
Hangi anestezinin uygun olduğuna hastanın sağlık durumu ve tercihiyle birlikte karar verilir.
Kürtaj ne kadar sürer?
İşlemin kendisi 10–15 dakika sürer. Hazırlık, anestezi ve işlem sonrası gözlemle birlikte muayenehanede toplam 1–2 saat geçirilir.
Kürtaj en erken kaçıncı haftada yapılır?
Gebeliğin rahim içinde ultrasonla görülmesi gerekir; bu genellikle 5. haftada olur. Daha erken yapılırsa gebelik gözden kaçabilir ya da dış gebelik atlanabilir. Bu nedenle test pozitif çıktığında önce ultrason kontrolü yapılır.
Her hasta vakum kürtaja uygun mu?
Her hasta için uygun bir yöntem vardır; karar hastanın durumuna göre verilir. 10 haftaya kadar olan gebeliklerde vakum kürtaj uygulanır. Daha büyük gebeliklerde (resmi raporla) yöntem tıbbi duruma göre belirlenir. Kürtaj çoğunlukla muayenehanede, bazı özel durumlarda hastanede yapılır.
Kürtaj öncesi nasıl hazırlanılır?
- Muayene ve ultrason: Gebeliğin haftası ve rahim içinde olup olmadığı belirlenir.
- Kullanılan ilaçlar: Düzenli kullandığınız ilaçları doktorunuza bildirin. Uzun süredir kullanılan ilaçların çoğunun bırakılması gerekmez; kan sulandırıcılar için doktorunuzun yönlendirmesine uyun.
- Açlık: Anestezi uygulanacaksa işlemden önce genellikle 5 saat boyunca yemek yenmemesi ve su içilmemesi istenir.
- Kıl temizliği: İşlem rahmin içinde yapıldığı ve deriye dokunulmadığı için gerekmez.
Kürtaj fiyatları
Kürtaj fiyatı, gebelik ultrasonda görüldükten sonra konuşulabilir. Fiyat hastanın durumuna, gebelik haftasına ve uygulanacak anesteziye göre değişir. Her doktorun kendi fiyat uygulaması olduğu da unutulmamalıdır. Fiyat bilgisi için muayenehaneyle iletişime geçebilirsiniz.
Kürtaj sonrası
Kürtajdan sonra günlük yaşama ne zaman dönülür?
Aynı gün dönülür. İşlemden kısa süre sonra eve gidilebilir; şehir dışından gelenler günübirlik gelip dönebilir. İlk saatlerde adet sancısına benzer hafif ağrı ve kanama olabilir.
Kürtajdan sonra duş, havuz ve yolculuk
- Duş: Kürtajdan hemen sonra ayakta duş alınabilir.
- Su: İlk birkaç gün havuza, denize ya da su dolu küvete girilmemelidir.
- Yolculuk: Otobüs ya da uçak yolculuğu aynı gün yapılabilir.
Kürtaj sonrası kanama normal mi, ne kadar sürer?
Evet, normaldir. Kanama genellikle 3–7 gün sürer; ilk günler daha yoğundur, sonra giderek azalır. Renk kırmızıdan kahverengiye döner. İlk adete kadar hafif lekelenme olabilir. Küçük pıhtılar normaldir.
Şu durumlarda hemen doktora başvurun:
- Bir saat içinde birkaç ped dolduracak kadar kanama
- Yumurta büyüklüğünde pıhtılar
- Kötü kokulu akıntı, ateş ya da şiddetli ağrı
Kürtajdan sonra ilk adet ne zaman görülür?
Kürtaj günü, adet başlangıcı gibi kabul edilir. İlk adet genellikle 3–6 hafta içinde görülür ve normalden hafif, yoğun ya da düzensiz olabilir. Döngü çoğunlukla 2.–3. adette düzene girer. 6 haftayı geçtiği halde adet görülmezse doktora başvurulmalıdır.
Kürtajdan sonra cinsel ilişkiye ne zaman girilebilir?
En az 2 hafta beklenmelidir. Bu dönemde rahim ağzı açık olduğu için enfeksiyon riski yüksektir. Aynı nedenle tampon ve vajinal duştan da kaçınılmalıdır. Kürtajdan hemen sonra yeniden gebe kalınabileceği için ilişkiye başlamadan önce bir korunma yöntemi seçilmelidir.
Kürtajdan sonra alkol ne zaman alınabilir?
En az 48 saat beklenmelidir; bu süre anestezi ilaçlarının vücuttan atılması için gereklidir. Antibiyotik ya da ağrı kesici kullanılıyorsa tedavi bitene kadar alkolden kaçınılmalıdır. Alkol kanamayı artırabilir ve iyileşmeyi yavaşlatabilir.
Kürtajdan sonra nelere dikkat edilmeli?
- İlaçlar: Önerilen antibiyotik ve ağrı kesicileri düzenli kullanın.
- Hijyen: İlk 2 hafta cinsel ilişki, tampon ve vajinal duş kullanmayın.
- Kontrol: Kürtajdan sonra 20 gün içinde kontrole gelin.
Kürtajın başarılı olduğu nasıl anlaşılır?
- Belirtiler: Bulantı, göğüs hassasiyeti gibi gebelik belirtileri birkaç gün ile bir hafta içinde geçer.
- Ultrason: Kontrolde rahimde gebelik dokusu kalmadığı görülür. Doku kalmışsa ikinci bir işlem gerekebilir.
- Gebelik testi: Gebelik hormonu (hCG) bir süre kanda kalabileceği için test ilk haftalarda hâlâ pozitif çıkabilir; bu normaldir. 2–3 hafta sonra hâlâ pozitifse doktora başvurun.
Kürtaj ve doğurganlık
Kürtaj sonrası tekrar hamile kalınır mı, kısırlık olur mu?
Evet, tekrar hamile kalınır. Günümüz yöntemleriyle ve usulüne uygun yapılan kürtajın doğurganlığa kalıcı bir etkisi yoktur. Kürtaja bağlı kısırlık, eski yöntemlerle yapılan kürtajlardan sonra daha sık görülüyordu. Bugün çok nadirdir ve ancak enfeksiyon, rahim delinmesi ya da rahim içi yapışıklık (Asherman sendromu) gibi komplikasyonlar geliştiğinde söz konusu olur.
Yumurtlama kürtajdan 2–3 hafta sonra yeniden başlar. Korunmasız ilişkide daha ilk adet görülmeden yeniden gebe kalınabilir.
Yeniden hamile kalmak için ne kadar beklenmeli?
Genellikle 2–3 ay beklemek önerilir. Bu sürede rahim kendini yeniler. Gebelik planlamadan önce doktorunuza danışın; bu dönemde folik asit kullanmaya başlamanız önerilir.
Kaç kez kürtaj olunabilir? Sık kürtaj tehlikeli mi?
Tıbben kesin bir sınır yoktur. Ancak kürtaj bir korunma yöntemi değildir ve sayısı arttıkça riskler de artar:
- Rahim içi yapışıklık: Doğurganlığı etkileyebilir, adet düzensizliği yapabilir.
- Enfeksiyon: Risk düşüktür ama tekrar eden işlemlerle artar.
- Rahim ağzı zayıflığı: İleriki gebeliklerde erken doğum riskini artırabilir.
- Psikolojik yük: Tekrar eden kürtajlarla artabilir.
Doğru olan, gebe kalıp kürtaj olmak değil, gebelikten korunmaktır.
Riskler ve gizlilik
Kürtajın riskleri nelerdir?
Uzman bir doktor tarafından steril koşullarda yapılan kürtajda ciddi komplikasyon riski düşüktür. Yine de olası riskler şunlardır:
- Enfeksiyon: Rahim ağzı bir süre açık kaldığı için gelişebilir; antibiyotik ve hijyen kurallarıyla önlenir.
- Aşırı kanama: Nadirdir ve müdahale gerektirebilir.
- Rahim delinmesi (perforasyon): Vakum yönteminde çok nadirdir; çoğu kendiliğinden iyileşir.
- Rahim içi yapışıklık (Asherman sendromu): Nadirdir; daha çok kazıma (küret) yönteminde görülür.
- Eksik kürtaj: Rahimde doku kalması; ikinci bir işlem gerekebilir.
- Anesteziye bağlı riskler: Alerji ya da solunum sorunları çok nadiren görülür.
Kürtaj olduğu anlaşılır mı, gizli kalır mı?
Usulüne uygun yapılmış kürtaj iz bırakmaz; hasta söylemedikçe muayenede anlaşılmaz. Ultrasonda artık rahim içinde gebeliğe ait bir görüntü kalmaz. Sağlık çalışanları hasta bilgilerini gizli tutmakla yükümlüdür; kürtaj bilgisi yalnızca hastanın izniyle paylaşılır.
Bitkisel yöntemlerle gebelik sonlandırılabilir mi?
Hayır. Bitkisel yöntemlerin etkili ya da güvenli olduğuna dair bilimsel bir kanıt yoktur. Bazı bitkiler zehirlidir; iç kanama, karaciğer ve böbrek hasarı gibi ölümcül sonuçlara yol açabilir. İstenmeyen bir gebelikte en güvenli yol bir kadın doğum uzmanına başvurmaktır.
Kürtajla birlikte kızlık zarı dikimi yapılabilir mi?
Evet. İki ayrı işlem olmalarına rağmen kürtaj ve kızlık zarı dikimi (himenoplasti) aynı seansta yapılabilir.
