Gebelik oluşurken, sperm ile yumurta, kadının tüplerinde birleşir ve embryo taslağı oluşur. Sonrasında bu embryo taslağı ana rahmine yerleşir.
Hamilelikler, genel olarak cinsel ilişki sonrasında kendiliğinden ve kolaylıkla olur.
Bazen erkekteki, bazen kadındaki, bazen her iki taraftaki sorunlar ve bazen de bilinmeyen sebeplerle hamile kalmak zorlaşır.
İşte böyle zamanlarda, hamile kalabilmenin yollarından biri de intrauterin inseminasyon (IUI) yani AŞILAMA’dır
Aşılamada, tüplerinin açık olduğundan emin olduğumuz kadına, tam da yumurtlama zamanına denk gelecek şekilde, laboratuarda özel yöntemlerle hazırlanarak “yoğunluğu, hareketliliği ve kalitesi artırılmış spermler”, plastik bir kanülle verilir.
Aşılama yönteminde, çiftin kendi yumurta ve spermleri kullanılır.
Aşılamada, daha çok sayıda hareketli ve kaliteli sperm, kadının önce rahimine oradan da tüplerine geçecek şekilde verildiği için gebelik şansı artar.
Aşılamadan sonuç alabilmek için;
– kadında tüplerin açık olması
– erkekte belli bir miktarda kaliteli sperm olması gerekir.
“Doğal yollarla gebe kalmakta güçlük çeken her çifte ilk olarak mutlaka aşılama yapılmalıdır” yaklaşımı doğru değil.
Hamileliğin önündeki engeller araştırıldığında kadında tüplerin kapalı olması, yumurtalık rezervinin az olması, erkekte sperm sayısının ileri derecede az olması gibi durumlarda aşılamadan fayda beklenmez. Bu gibi hastalarda direkt olarak tüp bebek tedavisi daha uygun olur.
Gebe kalmak konusunda en önemli faktör, kadının yaşıdır. İleri kadın yaşı durumlarında yumurtalık rezervi azalmıştır ve tüp bebek tedavisi daha iyi sonuç verir.
Aşılama tedavisinde;
1. Kadının yumurtaları, duruma göre hapla ya da göbek iğneleriyle uyarılır, ideal olarak bir, en fazla iki yumurta gelişmesi için yakın takip yapılır.
2. Yeterli büyüklüğe ulaşan yumurtanın çatlaması ve son olgunluğa ulaşması için çatlatma iğnesi yapılır ve buna uygun bir zaman planlaması yapılarak, laboratuarda kaliteli sperm yoğunluğu artacak şekilde hazırlanmış örnek, kadının rahimine özel bir plastik kanülle verilir.
Aşılama tedavisi boyunca can yakan ve anestezi gerektiren hiç bir işlem yoktur.
Aşılama işleminden sonra cinsel ilişki hariç, normal yaşama devam edilebilir. Bazı özel durumlarda ilave ilaç kullanabiliyorum. Aşılamayı takip eden 12-14 gün aralığında “kanda gebelik testi” yapılır.
Aşılama ile elde edilen gebeliklerin seyrinde doğal gebeliklerden farklı bir durum yoktur. Gebelik testinden önce ortaya çıkan her hangi bir bulgu, gebeliğin lehine ya da aleyhine değildir. Gebeliğin olup olmadığı mutlaka kanda gebelik testi ile kontrol edilmelidir.
Aşılama denemelerinin sayısı 3’ten fazla olmamalı. Daha fazla aşılama denemek yerine tüp bebek tedavisine yönelmek daha doğru bir yaklaşım.
Aşılama Kimlere Yapılır?
Gebelik elde etmekte güçlük çeken çiftler için bir tedavi seçeneği de aşılama yöntemidir. Aşılama, tüp bebek tedavisinden farklı bir yaklaşımı temsil eder. Bu yöntemde, özel tekniklerle seçilmiş yüksek kaliteli spermler özel bir kanül yardımıyla doğrudan kadının rahim içine yerleştirilir.
Bu spermler kendi hareketleriyle açık olan tüplere ilerler ve orada, döllenmeye hazır bekleyen bir yumurta ile birleşirler. Daha sonra döllenmiş yumurta, doğal bir gebelikte olduğu gibi kadının rahimine taşınır ve burada yerleşerek gebelik başlar.
Aşılama yönteminden en iyi sonuçları alabilmek için bazı önemli kriterlere dikkat edilmelidir. Bunlar arasında kadının tüplerinin açık olması, düzenli yumurtlama, rahim içinde gebeliği engelleyebilecek problemlerin (örneğin myom veya yapışıklıklar) olmaması ve tabii ki yeterli sayıda hareketli sperm bulunması yer alır.
Tüp bebek tedavisi ile karşılaştırıldığında, aşılama daha özellikle erkeklerde sperm sayısının düşük olduğu durumlarda veya kadınlarda yumurtlama sorunu yaşandığında tercih edilen bir yardımcı üreme yöntemidir.
Sperm sayısının çok düşük olduğu durumlarda ise, tüp bebek tedavisi daha uygun bir seçenek olabilir.
Aşılama Ne Zaman Yapılır?
Korunmamalarına ve düzenli olarak birlikte olmalarına rağmen 1 yıl içinde gebe kalamayan çiftlerde, yardımcı üreme tedavileri uygulanır.
Kadın yaşının 35’in üzerinde olması ya da bilinen bir hastalığın varlığı durumunda süre daha kısa tutulmalıdır.
Kadında en az 1 tüpün açık olması, erkekte ise aşılama için yeterli sayıda spermin varlığı durumunda aşılama (intrauterin inseminasyon) uygulanır.
İki yılı aşkın süredir gebelik edemeyen çiftlerde aşılama değil tüp bebek daha uygun bir tedavi yöntemidir.
Kadının adet görmesinin 2. ya da 3. günü yumurtlamayı sağlayıcı ilaçlar başlanır. Ultrasonla yumurtanın gelişmesi takip edilerek uygun büyüklüğe ulaşıldığında yumurtlama iğnesi yapılır ve bunu takip eden 34-36. saat aralığında laboratuarda özel işlemlerle hazırlanmış spermler kadına verilir (aşılanır). Aşılama günü erkeğin semen vermesi gerekeceği için öncesindeki 3 gün boyunca boşalmaması gerekir.
Aşılamada çiftler, kendi yumurta hücreleri ile gebe kalırlar.